Nerwica lękowa – przyczyny jej pojawienia się długo były dla mnie zagadką. Kiedy sama miałam nerwicę lękową, przez długi czas najbardziej interesowało mnie jedno: jak sprawić, żeby przestać się bać?Jak zatrzymać atak paniki? Jak uspokoić serce? Jak przestać analizować każdy sygnał z ciała? Jak sprawić, żeby zawroty głowy, duszność czy kołatanie serca wreszcie zniknęły? Dzisiaj, po 18 latach bez zaburzeń lękowych, wiem, że długo zadawałam sobie nie to pytanie, które trzeba. W wychodzeniu z zaburzeń nie chodzi o to, „Jak pozbyć się lęku?” tylko o to, „Dlaczego ten lęk w ogóle pojawił się w moim życiu?”.
Jeżeli wpisujesz w Google „nerwica lękowa przyczyny”, prawdopodobnie też próbujesz znaleźć odpowiedź. I być może liczysz na jedną konkretną rzecz, którą będzie można wskazać palcem: TO przez to.
Tyle że zazwyczaj nie jest to takie proste…
Zacznijmy od ważnego uporządkowania pojęć. „Nerwica lękowa” jest określeniem nadal bardzo często używanym przez osoby szukające informacji w internecie, natomiast współcześnie częściej mówi się o zaburzeniach lękowych. To szeroka grupa problemów i nie wszystkie mają ten sam mechanizm ani te same przyczyny. Dlatego nie istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie: „Co powoduje nerwicę lękową?”
Podłoże zaburzeń lękowych może być wieloczynnikowe (tak jak to było w moim przypadku). Znaczenie mogą mieć m.in. czynniki biologiczne i temperamentalne, doświadczenia życiowe, przewlekły stres, sposób interpretowania zagrożenia, wyuczone reakcje, środowisko czy określone wzorce zachowania. W przypadku konkretnej osoby znaczenie i kombinacja tych czynników mogą być zupełnie inne. I właśnie dlatego dwie osoby mogą przeżyć bardzo podobne wydarzenie, a tylko jedna z nich rozwinie zaburzenie lękowe.
Wyobraź sobie, że przez dłuższy czas funkcjonujesz pod dużym obciążeniem. Za mało odpoczywasz. Dużo od siebie wymagasz i próbujesz wszystko kontrolować. Nie dajesz sobie prawa do błędów, żyjesz w napięciu, może masz trudną sytuację w pracy albo w relacji lub przez lata nauczyłeś się ignorować własne potrzeby.
Do tego dochodzą indywidualne predyspozycje, sposób reagowania na stres, wcześniejsze doświadczenia czy większa wrażliwość na sygnały płynące z ciała.
Któregoś dnia pojawia się coś, co wygląda jak początek wszystkiego. Pierwszy silny atak paniki, który zwala Cię z nóg (a u mnie skończył się wizytą na SOR). Kołatanie serca, duszność, zawroty głowy, derealizacja.
Myśl: „Czy ja właśnie umieram?”.
Łatwo wtedy uznać, że właśnie znaleźliśmy przyczynę. Tymczasem to mogło być tylko miejsce, w którym cały proces stał się widoczny.
To rozróżnienie jest bardzo ważne. To, co wydarzyło się bezpośrednio przed pierwszym atakiem paniki, nie musi być główną przyczyną problemu. Może być zapalnikiem.
Wyobraź sobie beczkę, do której przez długi czas dolewasz wodę. Jedna kropla sprawia w końcu, że woda się przelewa. Czy ostatnia kropla była przyczyną? Technicznie to po niej woda wypłynęła. Ale bez całej wcześniejszej zawartości beczki nic by się nie wydarzyło. Podobnie może być z lękiem.
Zapalnikiem może być okres ogromnego stresu, choroba, trudne wydarzenie, rozstanie, przemęczenie, zmiana życiowa albo nawet pozornie niewinne odczucie z ciała, które zostanie zinterpretowane jako niebezpieczne. Stresujące i traumatyczne wydarzenia są wymieniane wśród potencjalnych czynników związanych z rozwojem zaburzeń lękowych, ale ich podłoże pozostaje złożone.
Dlatego samo znalezienie momentu, w którym wszystko się zaczęło, nie zawsze odpowiada na pytanie:
„Dlaczego mój system alarmowy właśnie wtedy stał się tak wrażliwy?”.
To jedno z pytań, które bardzo często zadają osoby doświadczające lęku: „Przecież wcześniej normalnie żyłam. Dlaczego nagle dostałam ataku paniki?”.
Jak już wspomniałam, to wcale nie takie proste. To „nagle” może opisywać moment pojawienia się objawu, ale niekoniecznie cały proces, który do niego doprowadził. Organizm może przez długi czas funkcjonować pod obciążeniem. Możesz wykonywać swoją pracę, zajmować się rodziną, spotykać z ludźmi, chodzić na zakupy i z zewnątrz wyglądać zupełnie normalnie. A potem tak Cię przeczołga, pojawia się pierwszy silny objaw i od tego momentu zaczyna się druga część historii.
Ogromne znaczenie ma nie tylko to, dlaczego lęk pojawił się pierwszy raz, ale również to, co dzieje się później.
Załóżmy, że pewnego dnia serce zaczyna Ci bardzo szybko bić. Myślisz: „Coś jest nie tak z moim sercem”. Zaczynasz więc sprawdzać puls. Przez chwilę czujesz ulgę. Następnym razem sprawdzasz ponownie. Potem zaczynasz obserwować serce jeszcze częściej. Unikasz wysiłku, bo boisz się, że tętno wzrośnie. Googlujesz objawy. Pytasz innych, czy też tak mają. Wracasz do lekarza po kolejne zapewnienie, że wszystko jest w porządku.
Każde z tych zachowań może przynieść krótkotrwałą ulgę.
Problem polega na tym, że jednocześnie możesz uczyć swój mózg:
„Dobrze, że to sprawdziłem. Widocznie rzeczywiście było czego się bać”.
I koło zaczyna się zamykać.
Lęk → objaw → katastroficzna interpretacja → kontrolowanie lub unikanie → chwilowa ulga → jeszcze większa czujność na kolejny objaw.
Mechanizm błędnego koła lęku i objawów somatycznych jest również opisywany w materiałach dotyczących zaburzeń lękowych.
Czynnik, który przyczynił się do powstania problemu, i mechanizm, który dzisiaj go podtrzymuje, nie muszą być tym samym.
Stres może mieć znaczenie, ale odpowiedź „to wszystko przez stres” jest często zbyt prosta. Każdy człowiek doświadcza stresu, a nie każdy rozwija zaburzenie lękowe. Znaczenie może mieć nie tylko to, ile stresu jest w Twoim życiu, ale również jak długo trwa, jakie masz zasoby, jak odpoczywasz, jak interpretujesz własne reakcje, jakie masz wcześniejsze doświadczenia i czego nauczyłaś lub nauczyłeś się robić, kiedy pojawia się lęk.
Dlatego zamiast pytać wyłącznie: „Co mnie zestresowało?”
pytaj:
„Jak wyglądało moje życie, zanim mój organizm zaczął tak reagować?”.
To znacznie lepsze pytanie. I znacznie trafniejsza będzie odpowiedź.
Nie. Można latami próbować znaleźć jeden moment, jedną relację, jedną traumę albo jedno wydarzenie odpowiedzialne za wszystko. Czasami takiego jednego elementu po prostu nie ma (tak jak w moim przypadku).
Co więcej, w pracy z zaburzeniami lękowymi bardzo ważne jest również rozpoznanie mechanizmów działających teraz: czego unikasz, czego się boisz, jak interpretujesz objawy, jakie zachowania dają Ci chwilowe poczucie bezpieczeństwa i czego lęk stopniowo pozbawia Cię w życiu.
Zrozumienie swojej historii może być niezwykle wartościowe. Celem nie jest znalezienie jednego winnego tylko odzyskanie życia.
Przez lata zajmowałam się przede wszystkim o tym, jak działa lęk i co robić z jego objawami. Biegałam od lekarza do lekarza. Zrobiłam setki badań. To było mi bardzo potrzebne. Musiałam zrozumieć, dlaczego serce wali, dlaczego kręci mi się w głowie, dlaczego podczas ataku paniki mam wrażenie, że zaraz umrę albo stracę kontrolę.
Gdy już zrozumiałam, że nie umrę XD, zaczęłam patrzeć szerzej.
Zamiast na to, czego się boję… na to, jak żyję.
Na swoje granice i relacje z innymi. Na swoje potrzeby. Nawet okazało się, że mam takie (czego nie widziałam przez lata). Na poczucie własnej wartości. Na to ile i jak odpoczywam. Na rzeczy, które robiłam wbrew sobie.
I na życie, które odkładałam na później, mówiąc sobie:
„Jak tylko lęk zniknie, zacznę normalnie żyć.”
Bo…
“Musiałam zacząć żyć, żeby lęk zniknął”.
Nie mam zaburzeń lękowych od wielu lat.
I właśnie temu etapowi swojej historii poświęciłam trzecią część książki „Triki na ataki paniki 3. Jak odkryłam przyczyny nerwicy lękowej i odzyskałam życie”. To najbardziej osobista część serii i książka dla osób, które nie chcą już tylko gasić kolejnego objawu, ale chcą spojrzeć szerzej na swoje życie i zająć się tym co istotne – przyczynami nerwicy lękowej.
TU PRZECZYTAJ FRAGMENT “TRIKI NA ATAKI PANIKI CZ.3 JAK ODKRYŁAM PRZYCZYNY NERWICY LĘKOWEJ”.
Może sprawiać takie wrażenie, szczególnie gdy pierwszy atak paniki pojawia się nagle. Nie oznacza to jednak, że musi istnieć jedna ukryta przyczyna, którą trzeba za wszelką cenę odnaleźć. Zaburzenia lękowe mają złożone, wieloczynnikowe podłoże.
Długotrwały stres i przeciążenie mogą być jednymi z czynników zwiększających podatność na problemy lękowe, ale zwykle nie wyjaśniają całego obrazu. Znaczenie mogą mieć również czynniki biologiczne, psychologiczne i środowiskowe.
W zaburzeniach lękowych mogą mieć znaczenie czynniki biologiczne i genetyczne, ale predyspozycja nie oznacza, że dana osoba musi rozwinąć zaburzenie. Na jego powstawanie wpływa kombinacja różnych czynników.
Trudne lub traumatyczne doświadczenia mogą być jednym z czynników związanych z rozwojem problemów lękowych. Nie każda osoba po traumatycznym wydarzeniu rozwinie jednak zaburzenie lękowe, a nie każda osoba z zaburzeniem lękowym ma w swojej historii traumę.
Kiedy szukamy w internecie hasła „nerwica lękowa przyczyny”, łatwo wpaść w pułapkę przekonania, że gdzieś musi istnieć jedna odpowiedź, która wyjaśni wszystko. Nie trzeba znaleźć jednej „pierwotnej przyczyny”. Warto natomiast zrozumieć zarówno własną historię, jak i mechanizmy, które obecnie wywołują lub podtrzymują lęk. W razie nasilonych lub utrudniających funkcjonowanie objawów warto skonsultować się z psychologiem, psychoterapeutą lub lekarzem.
18 lat temu sama zmagałam się z zaburzeniami lękowymi i atakami paniki. Dziś mam z nimi do czynienia z zupełnie innej strony.
Jestem coachem PCC ICF, autorką książek „Triki na ataki paniki” i studentką psychologii na SWPS. Prowadzę szkolenia online, występuję na konferencjach i dzielę się swoją wiedzą również w mediach.
Łączę własne doświadczenie z wiedzą psychologiczną i naukową.
Jestem twarzą życia po nerwicy lękowej i adwokatką nerwicowców.
Ta strona korzysta z ciasteczek, aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Zaakceptuj, by korzystać z serwisu.
